Zonguldak mağaraları ile Zonguldak’ta gezilecek yerlere baktığımızda çok sık karşılaşırız. Eğer mağara gezmeyi seviyor, eskiden insanların ne şekilde yaşadıklarını merak ediyorsanız ve bununla birlikte, astım gibi bir probleminiz varsa, Zonguldak’ta nereye gidilir sorusunun yanıtları arasında yer alan Zonguldak mağaralarını mutlaka tanımalısınız. Sizlere daha önce bu mağaraların bazılarından söz etmiş olmakla birlikte, şimdi de genel olarak tüm Zonguldak mağaralarını gözden geçirelim.
Zonguldak Mağaraları
■ Gökgöl Mağarası: Zonguldak – Ankara karayolunun, Zonguldak çıkışında yer alan dördüncü kilometresinde, Üzülmez bölgesinde yer alan Gökgöl Mağarası, hemen yol üzerinde konumlanmıştır. Mağara içerisinden bir su akar ve bu su Üzülmez Deresi’ne gitmektedir. Mağara içerisinde iki adet galeri vardır ve bu galerilere açılan odalar ve salonlar bulunmaktadır. Birinci galerinin zemini damla taşlardan oluşmakla birlikte, ikinci galeri, fay serilerine bağlı olarak, kademeli şekilde azalış göstermektedir. Gökgöl Mağarası içerisinde düşmüş bloklar da bulunmakta olup, bu blokların, bölgesel depremler dolayısı ile kırılmış olabileceği tahmin edilmektedir. Mağaranın girişi yüksek, aynı zamanda geniştir ve mağaraya büyük kaya blokları arasından girilmektedir. 250 metre ileri gidildiğinde bir sifon ile karşılaşılır. Özellikle buradan yürünerek, suların yaz sonunda, çekilmesi ile geçilebilmektedir. Eğer bu dönemlerde Gökgöl Mağarasına gelebilir ve sifonu yürüyerek geçebilirseniz yer altı deresine ulaşırsınız. Bu derede hem sel suları ile gelen sarı bir çamur; hem de su birikintileri görürsünüz. Bu aşamadan sonra, Zonguldak mağaraları arasında yer alan Gökgöl Mağarası, iki kola ayrılarak devam eder ve göreceğiniz güzelliklerin eşi bulunmaz. Kavisler çizerek ilerleyen mağaranın uzunluğu 3.200 metredir. Yer yer nehirler ve göller ile karşılaşabilir, ama yürüyerek rahatlıkla buraları geçerek mağaranın içerisini dolaşabilirsiniz. Ancak, büyük sellerin olduğu zamanlarda mağara içerisi su baskınları ile kaplanabilir ve tehlikeli olur. Bu nedenle yaz ayları ve yaz sonu, Gökgöl Mağarası’nı dolaşabileceğiniz en uygun zamanlardır.
■ Cehennemağzı Mağarası: Zonguldak’ta gezilecek yerler arasında bulunan Cehennemağzı Mağarası, Karadeniz Ereğli’de İnönü Mahallesi’nde yer almaktadır. Tarihi antik çağa kadar uzanan mağaralar o dönemlerde ibadet yeri ve yerleşim birimi olarak kullanılmış olup üç tanedir. Bunların ikisinin içerisinde göl bulunmaktadır. Cehennemağzı Mağarası’nın mitolojideki yeri önemlidir; ancak yapılan arkeolojik çalışmalarda elde edilen verilere göre, burası, Hıristiyanlığın yasak olduğu dönemlerde de gizli ibadet merkezi olarak kullanılmıştır ve bu nedenle de arz ettiği önem büyüktür.
■ Kızılelma Mağarası: Zonguldak’ta nereye gidilir sorusunun yanıtları arasında yer alan Kızılelma Mağarası, Zonguldak’ın Gelik bölgesinde, Ayiçi Köyü’nün Kızılelma semtinde yer almaktadır. Aracınız varsa, Kızılelma Mağarası’na rahatlıkla ulaşım sağlayabilirsiniz. Mağara girişi geniş olup, hemen yüz metre sonrasında su ile karşılaşırsınız ki bu su, Büyük Ay Deresi ve Aydın Deresi’nin birleşiminden oluşan düdenin ağzından gelmektedir. Bu aşamadan sonra yatay olarak ilerlenen mağarada, yüzüncü metrenin sonrasında yürüyemez, sürünerek devam edebilirsiniz. Ve bu 400 metre kadar da böyle devam eder. Ardından on metrelik bir sifon vardır ki bu sifonu sadece sonbahar aylarında geçebilirsiniz. Eğer gezme döneminizi sonbahar aylarına denk getirdiyseniz ve Kızılelma Mağarası’nda söz konusu sifonu geçtiyseniz, artık mağaranın çok büyük boyutlarda olduğunu görebilirsiniz. Zonguldak mağaraları arasında yer alan Kızılelma Mağarası tek bir galeri halinde olmasına karşın, 3.200 metre sonra, seksen metre yüksekliğinde bir baca ile karşılaşırsınız ve bu baca, dipte bulunan gölü dahi aydınlatacak niteliktedir. Bu göller ile birlikte mağara üç kilometre daha ilerler ve ardından iki tane sifon ile sona erer. Burada nopktalanan mağaranın suyu, Cumayanı Mağarası’ndan çıkmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, iki mağaranın birleşimi ortalama 10 kilometredir ve bu anlamda Kızılelma Mağarası – Cumayanı Mağarası mağara sistemi, Türkiye’nin en uzun ikinci mağara sistemini oluşturmaktadır.
■ Sofular Mağarası: Zonguldak’ta gezilecek yerler arasında yer alan Sofular Mağarası, Zonguldak – Çaycuma karayolu üzerinde, Sofular Köyü’nden sonra konumlanmıştır. Uzunluğu 1.5 kilometre olan mağarada fotoğraf çalışmaları çok başarılı bir şekilde yapılabilmektedir. Sofular Mağarası’nın salonunda bulunan tavanında yer alan oluşumun görülmeye değer olduğunu da belirtmeden geçmemeliyiz.
■ İnağzı Mağarası: Zonguldak mağaraları arasında, şehir merkezi sınırları içerisinde, Kilimli yolunun 15. kilometresinde yer alan İnağzı Mağarası deniz kıyısında yer almaktadır. Mağaranın girişi denize bakmakta olup, uzunluğu 800 metredir. Elli metre devam ettikten sonra darlaşan mağara, ancak bir insanın geçebileceği kadar olur. Sonrasında da zaman zaman yer altı deresi suları ile devam eder. Bu şekilde 400. metreye geldiğinizde bir sifon ile karşılaşırsınız ve bu sifonu, sular çekilmiş ise yürüyerek geçebilirsiniz. Sonrasında 400 metre daha gidince, bir başka sifon ile İnağzı Mağarası sonlanmaktadır.
■ Çayırköy Mağarası: Zonguldak mağaraları arasında yer alan Çayırköy Mağarası, eski Zonguldak – Çaycuma Karayolu üzerinde, Çayırköy’e üç kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Mağara aktif olup, uzunluğu 1.5 kilometredir. İçerisinde gölcükler bulunmaktadır. Bu nedenle mağara içerisinde bot gezintisi yapmanız gerekmektedir.
■ Cumayanı Mağarası: Zonguldak’ta nereye gidilir diyorsanız, Çatalağzı ilçesi’ne üç kilometre mesafede bulunan Cumayanı Mahallesi’ne gelerek Cumayanı Mağarası’na ulaşım sağlayabilirsiniz. Kızılelma Mağarası’nı anlatırken, sularını Cumayanı Mağarası’na boşalttığından söz etmiştik. Mağaranın dışına açılan pek çok ağız bulunmaktadır. Suyu boşalttığı ağız, mağaranın aynı zamanda giriş ağızlarından biridir. Ya da yukarıdan da mağaraya girebilirsiniz ve 75 – 100 metre kadar yürürseniz de Cumayanı Mağarası’nın salonuna ulaşırsınız. Bu salon bir traverten ile başlar ve aslında bu traverten, yer altı deresi üzerinde köprü niteliğindedir. Güzelliğinin dillere destan olduğunu da belirtmeden geçmemeliyiz. Devam ettiğinizde çok yüksek ve geniş olan salonun zemininin, kalın bir kum tabakası ile kaplı olduğunu görebilirsiniz. Sonunda ise bir sifon yer almaktadır. Eğer salonun girişinde bulunan travertenden sola doğru ilerlerseniz, Kızılelma Mağarası’ndan gelen suyun sifonu ile karşılaşırsınız. Buralarda bot ile dolaşmanız gerekir; ancak çok fazla yağış olduğu dönemlerde, mağara içinin çok tehlikeli olacağını da belirtmeden geçmemeliyiz.
■ Erçek Mağarası: Zonguldak’ta gezilecek yerleri sorduğunuz pek çok Zonguldak’lı dahi şehir merkezinde bulunan bu harika mağaradan haberdar değildir. Orman içerisinde yer alan Erçek Mağarası’na, pek çok ağacın eşlik ettiği bir yoldan ilerlenerek ulaşılır. Gökgöl Mağarası’na uzaklığı iki kilometre olan Erçek Mağarası’nın girişini ve etrafındaki oluşumları yüksekten izleyerek, muhteşem bir manzara keşfi yapmış olursunuz. Etrafı bitkilerle kaplı olan mağarayı, yanınızda bir rehber yoksa pek de kolay bulamazsınız. Mağara içerisine bir de dere akmaktadır. Bu dere, Erçek Havzası’ndan gelen suların bir kısmını toplar. Mağaranın içinde rahat ilerlenmektedir. Bir noktada hafif bir tırmanış, sonrasında ise rahat bir yürüyüş söz konusudur. Mağara kolu kendi içerisinde zikzaklar çizer. Bu kolun sonunda çok dar bir sifon vardır; ama burada çok soğuk bir rüzgar esmektedir. Bu sifonun ortasında bir taş yer alır ve bu taşın ilerisine geçiş yoktur. Erçek Mağarasının diğer kolunda ise sürünerek geniş Erçek Mağarası salonuna ulaşılmaktadır. Zonguldak mağaraları arasında yer alan Erçek Mağarası’nda farklı renklerde sarkıtlar yer almaktadır.
■ Ilıksu Mağarası: Zonguldak’ta gezilecek yerler arasında yer alan Ilıksu Mağarası, Zonguldak – Karadeniz Ereğli karayolunda yer alan Ilıksu mevkisindedir. Mağaranın uzunluğu 800 metre olup, girişin hemen sonrasında travertenler göze çarpmaktadır. Travertenleri tırmanarak ve çelik merdivenleri kullanarak Ilıksu Mağarası içerisinde ilerleyebilirsiniz.